De organisatie en de uitvoering van het wetenschappelijk onderzoek aan de KANTL is de hoofdactiviteit van het CTB. Het beleidsplan 2010-2014 van de KANTL tekent hiervoor de krijtlijnen uit.

In het beleidsplan 2010-2014 worden drie onderzoeksthema's gedefinieerd: het taalkundig onderzoek (talig erfgoed), de (literaire) teksteditie (literair erfgoed) en het onderzoek naar computationele technieken voor de geesteswetenschappen (teksttechnologie).

1. Onderzoeksthema Taalkundig Onderzoek

1.1. Projectlijn: Digitaal ter beschikking stellen van materiaalverzamelingen op het gebied van talig erfgoed

1.1.1. Dialectmateriaal Pieter Willems

Op 24/06/2010 werd het Corpus dialectmateriaal Pieter Willems gepubliceerd. Het gaat om ca. 19.000 gedigitaliseerde scans van de microfiches van 279 schriftjes uit het Nederlandse taalgebied die interactief kunnen worden bevraagd via een combinatie van (delen van) lemma's – alfabetisch én retrograde – en plaatsnamen of Kloeke-nummers. In 2011 zal worden gewerkt aan een kwalitatieve verbetering en een uitbreiding van het gepubliceerde materiaal. Samen met de (erfgoedcellen van de) verschillende steden en gemeenten waarvan een opname voorhanden is, zal worden nagegaan hoe de dialectenquête een bredere bekendmaking, gebruik en bereik kan kennen. Als voorschot op deze potentiële samenwerkingen werd de digitalisering van 128 schriftjes uit Oost- en West-Vlaanderen opgestart.

1.1.2. Corpus 19de-eeuws juridisch taalgebruik

In 2011 wordt een beeldcorpus gepubliceerd met 9.068 digitale beelden uit dossiers van het hof van assisen en notariële akten uit de periode 1814-1830. Dit corpus is het resultaat van het project Talige aspecten van het gerecht tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden dat van 2003 tot 2006 werd uitgevoerd door het CTB. De doelstelling van de publicatie van het corpus is om een instrument te onwikkelen voor de bestudering van de taal in de gerechtelijke bronnen ten tijde van het ‘Verenigd Koninkrijk der Nederlanden’ voor het huidige Vlaanderen en Brussel (en Maastricht) door het verzamelen en ontsluiten van primaire en secundaire bronnen, die een beter inzicht in de taalkeuze, het taalgebruik en de taal zelf tijdens die periode mogelijk moeten maken. Het corpus zal worden gepubliceerd i.s.m. de Rijksarchieven van België.

1.1.3. Digitale Bouwstoffen voor de geschiedenis van het Nederlands

Op de website digitalebouwstoffen.be biedt de KANTL toegang tot corpora en databanken die belangrijk archiefmateriaal ontsluiten voor de studie van de Nederlandse taalgeschiedenis. De 'bouwstoffen' werden de afgelopen jaren samengesteld in samenwerkingsverbanden tussen de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) en Vlaamse en Nederlandse universiteiten.

De volgende 'bouwstoffen' zijn inmiddels voorhanden:

2. Onderzoeksthema (Literaire) Teksteditie

2.1. Projectlijn: Uitgave van waardevolle teksten uit de Nederlandse literatuur

2.1.1. Bert Decorte. Germinal

In het voorjaar van 2012 verschijnt de varianteneditie van Bert Decortes Germinal (1937) als derde deel van de debutenreeks. De editie geeft de oorspronkelijke eerste druk opnieuw uit, samen met een variantenstudie van de bronnen in de drukgeschiedenis, een bibliografische beschrijving van alle bronnen, de transcriptie van de contemporaine kritiek en een essay over de genese en de receptie van de bundel. Aan de editie worden nog twee essays toegevoegd van Elke Brems en Dirk De Geest.

2.1.2. Hendrik Conscience. De leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulde Sporen.

Naar aanleiding van het Consciencejaar 2012 wordt een heruitgave voorbereid van de tekstkritische editie van De leeuw van Vlaenderen die in 2002 verscheen. Hiervoor wordt de verantwoording van de editie geactualiseerd en worde, de drukfouten uit de eerdere uitgave gecorrigeerd. Deze publicatie gebeurt i.s.m. het Letterenhuis.

2.1.3. Johan Daisne. De trein der traagheid

In 2012 verschijnt de online-editie van Johan Daisnes De trein der traagheid waarvoor de basis werd gelegd tijdens een vroeger project van het CTB. Het voorbije jaar werd de publicatiesuite volledig herschreven die het CTB hiervoor ontwikkelde. Tegelijkertijd wordt onderzocht of de leestekst van De trein der traagheid kan worden uitgegeven in een nieuwe pocketreeks met klassieke teksten uit de Vlaamse literatuur. Via de site van het CTB kan de tekst ook worden aangeboden als POD en e-Book.

2.1.4. Herman Teirlinck. Rolande met de bles

In 2012 verschijnt de online-editie van Herman Teirlincks Rolande met de bles. Deze publicatie maakt gebruik van dezelfde technologie die werd ontwikkeld voor de online-editie van De trein der traagheid. Ook bij Rolande met de bles wordt onderzocht of de leestekst in een nieuwe pocketreeks kan worden uitgegeven. Via de site van het CTB kan de tekst eveneens worden aangeboden als POD en e-Book.

2.1.5. Stijn Streuvels. Heule

In 2011 wordt een begin gemaakt met de tekstkritische en elektronische uitgave van Stijn Streuvels' autobiografisch geschrift Heule (1942), waarin de auteur zijn kinderjaren belicht. De editie geeft de oorspronkelijke eerste druk uit (met woordverklaringen) en bestudeert het volledig handschrift, een overgeleverd typoscript, een doorslag met verbeteringen en een exemplaar van de eerste druk met verbeteringen en aanvullingen voor de tweede druk. Daarvoor zal gebruik worden gemaakt van de briefwisseling tussen Streuvels en zijn uitgevers die 2012 wordt gepubliceerd.

2.1.6. Anna Bijns. Elektronische editie van het volledige dichtwerk

Dit project wordt uitgevoerd i.s.m. Radboud Universiteit Nijmegen en wil het volledig dichtwerk van Anna Bijns, inlcusief varianten, online publiceren.

2.2. Projectlijn: Corpusopbouw en uitgave van literair-historisch waardevolle correspondenties

2.2.1. De correspondentie tussen Stijn Streuvels en zijn uitgevers

Dit project dat uit de beginjaren van het CTB stamt, zal in 2012 zijn finaliteit krijgen met de online publicatie van twee correspondenties:

  • De correspondentie tussen Stijn Streuvels en zijn Nederlandstalige uitgevers
  • De correspondentie tussen Stijn Streuvels en zijn Duitstalige uitgevers

Het brievencorpus is structureel en semantisch gecodeerd volgens de DALF-richtlijnen van het CTB die een uitbreiding en aanpassing zijn van de TEI-richtlijnen. Het brievencorpus wordt ook in digitale facsimile's aangeboden. Een interactieve en intuïtieve zoekinterface zal het consulteren van het corpus faciliteren.

2.2.2. Correspondentie Félicien Rops

Dit project wordt uitgevoerd i.s.m. het Musée Provincial Namur Félicien Rops en heeft als doel de online publicatie van 10.000 brieven van Félicien Rops inclusief transcripties, annotaties en digitale facsimiles in een doorzoekbare omgeving. Hiervoor wordt een beroep gedaan op de DALF infrastructuur en de expertise van het CTB.

3. Onderzoeksthema computationele technieken voor de geesteswetenschappen (teksttechnologie)

3.1. DALF Digital Archive of Letters in Flanders

De richtlijnen voor de uitgave van modern correspondentiemateriaal die in 2002 werden gepubliceerd (DALF 1.0) zijn dringend aan revisie toe. Dit omvat de kritische evaluatie van de elementen die de DALF codeertaal uitmaken en de herformulering als een TEI P5 uitbreiding. Hiervoor wordt samengewerkt met een internationale groep brievenediteurs die gebruik maken van DALF voor hun projecten.